ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಮತ್ತು ಚತುರ ಮಂತ್ರಿ ತೇನಾಲಿ ರಾಮ ಒಂದು ದಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ಜನಸಂದಣಿ ಒಂದು ಬಾವಿಯ ಬಳಿ ಕಳವಳದಿಂದ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದರು.
"ಏನಾಯಿತು ಇಲ್ಲಿ?" ಎಂದು ರಾಜ ಕೇಳಿದರು.
ಒಬ್ಬ ಹಿರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ, "ಪ್ರಭು, ಈ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರು ಎತ್ತಲು ಬಳಸುವ ಬಕೆಟ್ ಪದೇ ಪದೇ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೊಸ ಬಕೆಟ್ ತರುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರೂ ಯಾರೋ ಕಳ್ಳತನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ," ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
ರಾಜರು ತೇನಾಲಿ ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿದರು, "ರಾಮ, ಈ ಕಳ್ಳನನ್ನು ಹೇಗೆ ಹಿಡಿಯುವುದು?"
ತೇನಾಲಿ ರಾಮನು ಬಾವಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ನೋಡಿ, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ್ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದನು. ಒಂದು ಗುರುತು ಮಾತ್ರ ಓಡಿಹೋದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನು ನಸುನಗುತಿದ್ದನು.
"ರಾಜರೆ, ನನ್ನ ಬಳಿ ಒಂದು ಉಪಾಯವಿದೆ," ಎಂದನು ತೇನಾಲಿ. "ನಮ್ಮ ಊರಿನ ಚಪ್ಪಲಿ ತಯಾರಕನನ್ನು ಕರೆತನ್ನಿ. ಅವನು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಚಪ್ಪಲಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಬೇಕು."
ತೇನಾಲಿ ತಯಾರಕನಿಗೆ ಒಂದು ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದನು. ತಯಾರಕನು ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಚಪ್ಪಲಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ನಂತರ ತೇನಾಲಿ, "ರಾಜರೆ, ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಮಾಡೋಣ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೋಣೆಗೆ ಹೋಗಿ ಚಪ್ಪಲಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಬರಬೇಕು," ಎಂದನು.
ರಾಜರು ಒಪ್ಪಿದರು. ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಕೋಣೆಗೆ ಹೋಗಿ ಚಪ್ಪಲಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಬಂದರು. ಎಲ್ಲರೂ, "ಮಹಾರಾಜರೇ, ಇದು ನಮಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದುತ್ತಿದೆ," ಎಂದರು.
ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಯುವಕ ಭಯದಿಂದ ಹೊರಬಂದು, "ಪ್ರಭು, ಈ ಚಪ್ಪಲಿ ನನಗೆ ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ, ಇದು ನನಗೆ ಹೊಂದುತ್ತಿಲ್ಲ," ಎಂದನು.
ತೇನಾಲಿ ರಾಮ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನನ್ನು ತೋರಿಸಿ, "ಇವನೇ ಕಳ್ಳ!" ಎಂದನು.
ರಾಜರಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು. "ಅದು ಹೇಗೆ ರಾಮ?"
ತೇನಾಲಿ ನಗುತ್ತಾ, "ರಾಜರೆ, ನಾನು ತಯಾರಕನಿಗೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೊಂದುವಂತೆ ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡ ಚಪ್ಪಲಿ ತಯಾರಿಸಲು ಹೇಳಿದ್ದೆ. ಉಳಿದವರು ಕಳ್ಳನಾಗಬಾರದೆಂದು ಅಥವಾ ತೊಂದರೆ ಆಗಬಾರದೆಂದು ಅದು ಹೊಂದುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿದರು. ಆದರೆ ಕಳ್ಳ ತನ್ನ ಕಾಲಿನ ಗಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲು ಮರೆತುಬಿಟ್ಟನು," ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದನು.
ರಾಜರು ತೇನಾಲಿ ರಾಮನ ಚತುರತೆಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದರು.
Moral
ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಕಠಿಣ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಬಹುದು.
