ಹಿಂದೆ ಸೋಮು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಬ್ಬ ಪಂಡಿತನಿದ್ದನು. ಅವನು ಕಾಡಿನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅರಿಯದೆ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ತುಳಿದನು. ಅದು ಕೇವಲ ಮರದ ಕೊಂಬೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದ ಕಾಡಿನ ದೇವತೆಯಾಗಿತ್ತು! ದೇವತೆಯು, "ನಿನ್ನ ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದಾಗಿ ನೀನು ಕೋತಿಯಾಗಲಿ" ಎಂದು ಶಾಪ ಹಾಕಿತು. ಸೋಮು ಕೂಡಲೇ ಕೋತಿಯಾಗಿ ಬದಲಾದನು. ತನ್ನ ತಪ್ಪಿನ ಬಗ್ಗೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡುತ್ತಾ ಅವನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಕಳೆದನು.
ಒಂದು ದಿನ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರೊಬ್ಬರು ಮಹಾಪುರಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಅವನು ಕೇಳಿದನು. ಬುದ್ಧಿವಂತರಿಗೆ ರಾಜನು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಪದವಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಕೋತಿಯು ಅರಮನೆಗೆச் ಸನ್ನತವಾಯಿತು. ಕೋತಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಬಾರದಿದ್ದರೂ, ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡು ರಾಜನು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದನು.
ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆ: "ಏವುದು ಹೆಚ್ಚು ತೂಕ? ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲಿನಾ ಅಥವಾ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇರುವ ಮನಸ್ಸಿನಾ?" ಎಲ್ಲರೂ ಕಲ್ಲಿನ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದರೆ, ಕೋತಿಯು "ಅಪರಾಧ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇರುವ ಮನಸ್ಸೇ ಅತ್ಯಂತ ಭಾರವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಬರೆಯಿತು. ರಾಜನಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು.
ಎರಡನೇ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಹಸಿದ ವೃದ್ಧನ ಮುಂದೆ ಒಂದು ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಇಟ್ಟು, "ಇದನ್ನು ಯಾರು ಪಡೆಯಬೇಕು?" ಎಂದು ರಾಜ ಕೇಳಿದನು. ಎಲ್ಲರೂ ವೃದ್ಧನಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದವು. ಆದರೆ ಕೋತಿಯು, "ಕೇವಲ ಒಂದು ನಾಣ್ಯದಿಂದ ಹಸಿವು ನೀಗದು. ರಾಜನು ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ಜನರಿಗೆ ಸದಾ ಆಹಾರ ಸಿಗುವಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬೇಕು" ಎಂದು ಬರೆಯಿತು.
ಮೂರನೇ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಅರಮನೆಯ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಬಾಡಿ ಹೋಗಿದ್ದ ಮಾವಿನ ಗಿಡವನ್ನು ತೋರಿಸಿ, "ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಸಬಹುದು?" ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. ಎಲ್ಲರೂ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕಲು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಆದರೆ ಕೋತಿಯು ಮಣ್ಣನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, "ಮಣ್ಣು ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳ ನೆರಳು ಈ ಗಿಡಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಬೀಳುವ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರೆ ಇದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಬರೆಯಿತು.
ಕೋತಿಯ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಗೆ ಮೆಚ್ಚಿದ ರಾಜನು ಅದನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ಅಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ಜನರೆಲ್ಲರೂ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕೋತಿಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಶಾಪವು ದೂರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸೋಮು ಮತ್ತೆ ಪಂಡಿತನಾದನು!
Moral
ಅರಿವು ಮತ್ತು ಇತರರ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುಣವು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.
