ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಜಯ್ ಎಂಬ ಹುಡುಗನಿದ್ದನು. ಅವನು ತುಂಬಾ ಚುರುಕಾಗಿದ್ದನು, ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ಕೆಟ್ಟ ಅಭ್ಯಾಸವಿತ್ತು. ಇತರರು ಏನು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಕಾಳಜಿ ಅವನಿಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ದಿನ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಗೆಳೆಯ ರೋಹನ್ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದಾಗ, ಅಜಯ್ ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ ಅವನನ್ನು ಜೋರಾಗಿ ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಿದನು. ರೋಹನ್ ತುಂಬಾ ಅವಮಾನ ಅನುಭವಿಸಿ ತಲೆತಗ್ಗಿಸಿ ನಿಂತನು.
ಅಂದು ಸಂಜೆ ಅಜಯ್ ತನ್ನ ತಾತನು ಮರದ ಗೊಂಬೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಆ ಗೊಂಬೆಯು ದಾರಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ತಾತ ದಾರವನ್ನು ಎಳೆದಾಗ ಗೊಂಬೆ ಕುಣಿಯುತ್ತಿತ್ತು, ದಾರವನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಿದಾಗ ಗೊಂಬೆ ಸುಮ್ಮನಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಅಜಯ್ ಹೇಳಿದನು, "ತಾತಾ, ಈ ಗೊಂಬೆ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಿದೆ! ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ವತಃ ಆಡುವ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲವಲ್ಲ!"
ತಾತ ನಗುತ್ತಾ ಅಜಯ್ನನ್ನು ನೋಡಿದರು ಮತ್ತು ಹೇಳಿದರು, "ಹೌದು ಅಜಯ್, ಈ ಗೊಂಬೆಗೆ ಜೀವವಿಲ್ಲ, ಹಾಗಾಗಿ ಈ ದಾರಗಳೇ ಅದರ ಜೀವ. ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ 'ನಾಚಿಕೆ' ಅಥವಾ 'ಶೀಲ' ಎಂಬ ಗುಣವಿರುತ್ತದೆ. ತಪ್ಪು ಮಾಡುವಾಗ ಅಥವಾ ಇತರರನ್ನು ನೋಯಿಸುವಾಗ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ನಾಚಿಕೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ, ಅವನು ಈ ಗೊಂಬೆಯಂತೆಯೇ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ. ದಾರ ಎಳೆದಂತೆ ಗೊಂಬೆ ಆಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ನಾಚಿಕೆ ಇಲ್ಲದ ಮನುಷ್ಯ ಇತರರು ಹೇಳಿದಂತೆ ಅಥವಾ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದಂತೆ ಮಾತ್ರ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ವಂತ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ."
ಅಜಯ್ ತನ್ನ ತಪ್ಪಿನ ಅರಿವಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೋವಾಯಿತು. ಮರುದಿನ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ರೋಹನ್ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದನು. ತನ್ನ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ತಾನೇ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾಚಿಕೆ ಎಂಬ ಗುಣ ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಅವನು ಅಂದು ಕಲಿತನು.
