ஒரு அழகான மலைக்கிராமத்தில் கதிர் என்ற சிறுவன் தன் தாத்தாவுடன் வசித்து வந்தான். ஒரு நாள், கிராமத்து திருவிழாவிற்குப் போகும் வழியில், ஒரு பெரிய பாறைக்கு நடுவே ஒரு மின்னும் கல்லை கதிர் கண்டான். அது பார்ப்பதற்கு ஒரு விலையுயர்ந்த வைரத்தைப் போலவே இருந்தது. 'தாத்தா, பாருங்கள்! எவ்வளவு அழகான வைரம்!' என்று கதிர் உற்சாகமாகக் கத்தினான்.
தாத்தா சிரித்துக்கொண்டே, 'கதிர், அது வைரம் என்று உடனே முடிவு செய்துவிடாதே. அதன் உண்மையான தன்மையை ஆராய்ந்து பார்ப்போம்' என்றார். கதிர் ஆச்சரியத்துடன் பார்த்தான். தாத்தா அந்த கல்லை எடுத்து, ஒரு சிறிய தண்ணீர்க் குவளையில் வைத்துப் பார்த்தார். சூரிய ஒளி அந்தப் பாறையின் இடுக்குகளில் விழுந்தபோது, அந்த மின்னும் கல்லைச் சுற்றி ஒரு மாயமான ஒளி தெரிந்தது. ஆனால், கவனித்துப் பார்த்தபோது, அந்த ஒளி ஒரு கண்ணாடித் துண்டின் பிரதிபலிப்பு என்பது தெரிந்தது. உண்மையில் அது ஒரு சாதாரணக் கண்ணாடித் துண்டு மட்டுமே!
கதிர் சற்று ஏமாற்றமடைந்தான். ஆனால் தாத்தா அவனது தோளைத் தட்டி, 'யாரோ ஒருவன் இதை வைரம் என்று சொன்னாலோ அல்லது இது பார்ப்பதற்கு அழகாக இருந்தாலோ, அது உண்மையானது என்று அர்த்தமல்ல. ஒரு பொருள் எப்படித் தெரிந்தாலும், அதன் உண்மையான தன்மையை மட்டும் கண்டறிவதே புத்திசாலித்தனம்' என்றார். அன்று முதல், கதிர் எதையும் பார்த்தவுடன் நம்பாமல், அதன் உண்மை என்ன என்று யோசிக்கப் பழகினான்.
