ஒரு அழகான கிராமத்தில் இளங்கோ என்ற ஒரு சிறுவன் இருந்தான். அவனுக்குப் புத்தகங்கள் என்றால் உயிர். ஆனால், அவனிடம் ஒரு சிறிய பயம் இருந்தது. வகுப்பறையில் ஆசிரியர் ஏதாவது கேள்வி கேட்டால், அவனுக்குத் தெரிந்திருந்தாலும், மற்றவர்கள் என்ன நினைப்பார்கள் என்று பயந்து மௌனமாக இருப்பான்.
ஒரு நாள், அந்த ஊர் பஞ்சாயத்தில் ஒரு பெரிய பிரச்சனை வந்தது. ஊர் குளத்தில் நீர் தட்டுப்பாடு ஏற்பட்டதால், மக்கள் அனைவரும் கூடி விவாதித்துக் கொண்டிருந்தனர். அப்போது, அந்த ஊரின் பெரியவர்கள் ஒரு முக்கியமான முடிவை எடுக்க வேண்டியிருந்தது. இளங்கோ அந்த கூட்டத்தின் ஓரத்தில் நின்று இதைக் கவனித்துக் கொண்டிருந்தான்.
அப்போது, ஒரு பெரியவர் கேட்டார், 'இந்தத் தண்ணீரை எப்படிப் பகிர்ந்து கொள்வது?' என்று. பலரும் குழப்பத்தில் இருந்தனர். இளங்கோவிற்குத் தான் படித்த புத்தகங்களில் இதற்கான ஒரு சிறந்த வழி இருந்தது. ஆனால், 'அனைவர் முன்னும் நான் பேசினால் சிரிப்பார்கள் இல்லையா?' என்று பயந்து பின்வாங்கினான்.
அப்போது அவனது தாத்தா, மாணிக்கம், அவனை அழைத்து மெதுவாகச் சொன்னார், 'தம்பி, கையில் வாள் வைத்திருப்பவன் வீரனாக இல்லாவிட்டால் அந்த வாள் எதற்கு? அதேபோல, அறிவு இருந்தும் அதைச் சரியான இடத்தில் சொல்லத் தயங்குபவனுக்கு அந்த அறிவு எதற்கு? பயந்து ஒளிந்து கொள்வதை விட, உண்மையை உரக்கச் சொல்வதே உண்மையான அறிவு.'
தாத்தாவின் வார்த்தைகள் இளங்கோவின் மனதில் பொறியைத் தட்டின. அவன் மெல்ல எழுந்து நின்றான். அவனது குரல் முதலில் நடுங்கியது, ஆனால் பிறகு உறுதியானது. அவன் சொன்ன யோசனை மிகவும் புத்திசாலித்தனமாக இருந்தது. மக்கள் அனைவரும் அவனது பேச்சைக் கேட்டு வியந்து பாராட்டினர். அன்றுதான் இளங்கோ உணர்ந்தான், அறிவு என்பது வெறும் புத்தகத்தில் இருப்பது மட்டுமல்ல, அதைத் துணிச்சலுடன் வெளிப்படுத்துவதில்தான் அதன் வெற்றி இருக்கிறது என்று.
